Trang chủ
GIỚI THIỆU
VƯỜN QUỐC GIA BA VÌ
SẢN VẬT
NÔNG TRẠI & NÔNG HỘ
CHÙM ẢNH
SỰ KIỆN
TOUR ĐỒNG QUÊ
THÔNG TIN
Báo chí
Du lịch nông nghiệp
Khoa học
Đoàn khách
Lịch sử sản vật
Ý KIẾN CHO DIỄN ĐÀN
Ý KIẾN PHẢN HỒI
LIÊN KẾT

Ngày truy cập:
21 tháng 11, 2018
Số lượt truy cập
819497
 
 
 
 
KHOA HỌC
Tiềm năng phát triển Du lịch Nông Nghiệp Ba Vì

Ba Vì trong lịch sử ngàn năm dựng nước luôn được coi trọng như một vùng đất nằm trong miền cội nguồn của nền văn minh nông nghiệp sông Hồng, đã được ẩn nhắc tới trong Chiếu dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra Thăng long (Hà Nội) của vị vua vĩ đại Lý Công Uẩn - một nhãn quan thiên tài về phong thủy địa lý, đã chọn được một vị thế đắc địa hợp lòng dân làm kinh thành trị vì đất nước. Đó là một kinh thành có thế rồng cuộn hổ ngồi trong một không gian có các dãy núi  làm ngai (Ba Vì và Tam Đảo) và các dòng sông mẹ như sông Đà, sông Hồng, sông Lô, sông Thao đẹp đẽ uốn khúc làm đai, nối với vịnh Hạ long là một minh đường lộng lẫy .Vĩ đại hơn là ở tính quyết đoán của Người trong việc xây dựng Thăng Long trở thành một trung tâm kinh tế thương mại bền vững. Bởi, vua đã thấu nhìn ra đựợc thế mạnh tuyệt đối về tinh thần và ý chí của một cộng đồng lao động nông nghiệp dân tộc Đại Việt. Dựa trên tình yêu mãnh liệt vào đất đai, những con người giản dị, thông minh, nhưng vô cùng cần cù chịu khó ấy không ngừng biết quý trọng từng tấc đất,từng hạt đất phù sa màu mỡ và từ đời này qua đời khác đã kiên trì, bền bỉ tạo ra những mùa lúa vàng trĩu hạt. Họ lại còn biết làm ra vô vàn các sản vật từ một nền thiên nhiên nhiệt đới đa dạng cho sự trường tồn của mình. Có được một vị trí về kinh tế hành chính chính trị vô cùng đắc địa như vậy giữa đồng bằng rộng lớn và hệ thống giao thông thủy bộ thuận lợi nên việc điều hành đất nước thật là yên tâm vì khi nào kho lương cũng đầy ắp

Hơn thế nữa, sau lưng kinh thành Thăng Long còn sẵn có cả một kho tàng giống các cây con cho phát triển lương thực, đặc biệt là các loài cây ngũ cốc, thuộc các vùng rừng núi nguyên sinh. Trong số các loài cây con lấy từ thiên nhiên, có một loài cây lúa mà hạt vàng của nó đựợc tôn vinh là ngọc thực. Hạt thóc cổ đại đã được tìm thấy ở một hang động của Hòa Bình. Còn các miền đất tương đối bằng phẳng cạnh các dòng sông của Ba Vì là mảnh đất đầu tiên tiếp cận với cuộc di cư của người Mường cổ từ hang động xuống chiếm lĩnh khi biền lùi. Họ đã mang theo cây lúa cũng như cây mía re mà họ đã  phát hiện ra giữa các lòai lau sậy để gây trồng trên một không gian rộng lớn hơn. 

Hiện nay, các cụ già làng người Mường tại xã Vân Hòa xung quanh chân núi Ba Vì đều nói rằng tổ tiên họ có gốc gác di cư từ Hòa Bình xuống hàng nghìn năm trước để lập trại trồng lúa nước, nên họ không đựoc gọi là Mường gốc mà phải gọi là Mường Trại. Dấu vết còn lại trên con  đường di cư lập trại là cây đa Thần Rùa ngàn năm tuổi tại xóm Rùa xã Vân Hòa, có bộ bành rễ như các móng rùa thuộc vào lọai lớn và kỳ vĩ nhất Việt Nam. Tại đó, những người Mường Trại đã tôn cấp lập thờ bên cạnh thần núi Sơn Tinh còn thờ cả thần Rùa là thổ công bản địa phù hộ cho sự nghiệp an cư lập nghiệp lâu dài cho xóm làng của họ tại vùng đất mới. Sự gây dựng để có những cánh đồng trồng lúa nước rộng lớn loan rộng ra khắp đồng bằng  Bắc bộ để nuôi sống cả một dân tộc đã bắt đầu như thế đó.

Vùng đất  Ba Vì đã được người  Mường -Việt cổ chọn rất chính xác để làm nơi sản xuất và thuần hóa các giống loài cây con. Cho tới nay, Ba Vì vẫn nổi tiếng là  vùng bảo tồn và phát triển đa dạng các giống gốc về một số sản phẩm chăn nuôi và trồng trọt bản địa như trâu, bò vàng, lợn mán, gà đồi và kể cả các giống nhập lai tạo như bò sữa từ năm 1940 và sau này là đà điểu, dê sữa, cừu, thỏ, măng điền trúc, các loài cây lâm nghiệp. Ba Vì còn là nơi giữ được nhiều giống hoa quả bản địa như chuối, mít cau, mít dai, bưởi bòng, đào phai trong rất nhiều các vườn hộ của hầu hết các xã. Xã Phú Cường vẫn giữ được những vườn táo ta với các gốc táo cổ và những chùm quả sum xuê trong các gia đình. Mật ong Ba Vì với khoảng vài nghìn đàn phát triển được quanh năm do sinh thái rất sạch và hệ thực vật đa dạng cho ra được sản phẩm tinh khiết thơm ngon.Dứa suối Hai từ lâu đã nổi tiếng ngon nhất miền Bắc vì độ ngọt mát và cùi rất nhỏ.

Ba Vì đã có sẵn các làng nông nghiệp và làng làm nghề truyền thống lâu đời như làng thảo dược thuốc nam người Dao. Người Dao tại xã Ba Vì có dân số khoảng hơn 2000 người, với 450 hộ trong đó 80% người dân biết làm thuốc và sống bằng nghề thuốc nam mà nguồn cung cấp nguyên liệu chính là hơn 300 loài thảo dược mọc trên núi Ba Vì tạo ra những bài thuốc nổi tiếng để chữa các bệnh như phong thấp, thoái hóa vôi hóa đốt sống, trĩ, viêm gan, thận. Và có hai bài thuốc đã tạo thành thương hiệu, đó là thuốc tắm đẻ - lợi sữa và thuốc tắm khỏe. Xã  Ba Trại có chín làng trồng chè với nghề trồng chè truyền thống là làm chè khô từ búp tươi có diện tích gần 500ha. Vùng chè phát triển trên nền đá ong cổ nước ngầm sạch nên có chất lượng rất thơm ngon và không thua kém chè Thái Nguyên. Cảnh quan rất tươi đẹp vì các vườn chè nối tiếp nhau bao quanh các nhà cổ đá ong.

Trên mảnh đất Ba Vì, ngoài nguồn nước ngầm sạch tinh khiết được lọc qua tầng dầy đá ong và sỏi cuội còn có nguồn nước khoáng nóng 40 đến 50o C của xã Thuần Mỹ - một trong 200 mỏ nước khoáng thuộc loại quý trên thế giới (tắm và uống được) do vi lượng khoáng và thành phần radon rất phù hợp cho sức khỏe có tác dụng chữa các bệnh ngoài da, xưong cốt, tiêu hóa và giải tỏa stress. Tại đây, đã phát triển thành một xóm gồm nhiều gia đình nông dân làm dịch vụ tắm khoáng nóng cho khách vãng lai. Cư dân gốc Thuần Mỹ lại là những dân chài lưới gốc gác vùng Nam Định, Thái Bình đã di cư từ cuối dòng sông Hồng - nơi đồng chua nước mặn, ngược lên sông Đà để vừa bắt cá vừa trồng dâu nuôi tằm và cấy lúa trên các bãi đất bồi đẫm phù sa nước ngọt trải dài ven sông. Tám trăm năm trước, cũng để ghi dấu ấn chinh phục vùng đất mới, họ đã trồng những hàng cây gạo đỏ thắm ven sông như những cây đèn báo hiệu cho thuyền bè cập bến, từng bông hoa gạo nở như những bếp lửa nhỏ dịu dàng nồng ấm đợi người thân trở về sau những ngày dài lao động sông nước vất vả. Hàng cây gạo cổ Thuần Mỹ (6 và 11 nguời ôm gốc chưa xuể) thật xứng đáng được mệnh danh là một cảnh đẹp vô cùng hiếm có hiện nay vì hàng năm vào mùa tháng ba, các cây đều đồng lọat trở thành các bó hoa khổng lồ nổi bật ở giữa, một  bên là bờ cát trắng mênh mông, còn một bên là cánh đồng ngô xanh mướt trải dài.

Vì sao vùng đất BaVì tuy không lớn lắm về diện tích lại đựợc thiên nhiên ưu ái ban cho sự đa dạng phong phú đến như vậy về tài nguyên sinh thái tự nhiên, là cái nôi lớn cho sự phát triển nền sinh thái nông nghiệp với rất nhiều sản phẩm khác nhau từ xưa cho đến tận bây giờ.

Các nhà khoa học đã nghiên cứu và giải thích là do sự kiến tạo đặc biệt về địa chất. Ba Vì là một vị trí nằm trọn trong đới đứt gãy sâu sông Hồng, một đới đứt gãy cỡ hành tinh chạy ngang theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Đới đứt gãy này có chiều dài hàng nghìn cây số, sâu khoảng 50-60 km, xuất phát từ Vân Nam (Trung Quốc) vào lãnh thổ nước ta, ăn dọc theo thung lũng sông Hồng, cắt qua sườn Đông dãy Ba Vì với chiều rộng hàng chục kilomet. Đây là một đới đứt gãy hoạt động rất tích cực trong suốt thời kì địa chất lâu dài hàng triệu năm. Vì thế mà trong phạm vi của nó các thành tạo địa chất bị biến dạng, biến chất, phân dị, cà nát mãnh liệt. Kết quả là một dải kiến tạo địa chất đứt gãy đặc trưng cho sự phá hủy đã được tạo ra với những tính chất đặc thù là: đất đá có mức độ dập vỡ cao, phân dị và đa dạng lớn về thành phần khoáng thạch và khoáng vật, phong phú về các hoạt chất, các chất vi lượng quý hiếm. Đó là tiền đề thuận lợi góp phần cho sự phát triển phong phú đa dạng các loại thổ nhưỡng, trên đó hình thành một thảm thực vật nhiều hình nhiều vẻ với các giống loài đặc hữu. Sự phân bậc của địa hình với các bề mặt trải rộng, thấp dần theo hướng từ núi Ba Vì về phía đồng bằng cùng với các dòng sông Đà, sông Tích, sông Đáy, sông Hồng tạo thành các cánh cung lớn nối tiếp nhau hướng về phía Đông, là kết quả của quá trình hoạt động, tái tạo Tân kiến tạo của khu vực. Đặc điểm địa mạo sơn văn như trên đã tạo ra các dải địa hình có độ cao khác nhau trên đó có các bề mặt phẳng rộng, hoặc tương đối bằng phẳng với diện tích lớn, trên đó có thể trồng trọt nhiều loại giống cây trồng thích hợp với từng độ cao cũng như điều kiện thổ nhưỡng. Tính phân bậc của địa hình, tính đan cắt của hệ thống đứt gãy, kiến tạo cùng chế độ mưa đã tạo ra mạng lưới thủy văn khá dày, đáp ứng được nhu cầu chủ động tưới tiêu, đảm bảo cho sự phát triển đa dạng các sản vật nông nghiệp mà các tiểu vùng khác của Hà Nội không có được. Dải địa hình với đới dập vỡ kiến tạo mạnh của đới đứt gãy sông Hồng rộng hàng chục kilomet dọc theo rìa chân núi Ba Vì còn có những tiền đề thuận lợi làm xuất hiện các nguồn nước khoáng nóng chứa các hoạt chất vi lượng hiếm quý, các dòng khí đất có hoạt tính phóng xạ như Ra, CO2… có tính diệt khuẩn và kháng bệnh cao, cũng như có khả năng tạo ra những loại cây con có chất lượng và hương vị đặc biệt là những sản vật quý mà từ đó để phát triển những loại nông sản phẩm đặc hữu có giá trị hàng hóa cao. Thêm vào đó, qua  cuộc kiến tạo dữ dội, đáy lòng sông đã được nâng lên thành đỉnh núi. Điều này có thể suy luận khi nhìn thấy vòm đá sỏi cuội khổng lồ phía sau đền Thượng trên độ cao 1100m của núi Ba Vì. Ba đỉnh Ba Vì đã trở thành một ngọn núi tháp bắt dòng năng lượng tốt lành được giải thoát từ lòng đất để sản sinh ra các chủng loài phong phú về động thực vật, côn trùng và vi sinh vật tạo thành thảm sinh thái bao bọc dãy núi có giá trị như một kho gen quý giá là giá trị căn bản và căn cơ nhất của vùng đất Ba Vì, có ảnh hưởng sâu rộng tới thảm sinh thái nông nghiệp rộng hàng vài chục kilomet bao bọc xung quanh chân núi. Nhưng chỉ với điều kiện là phải  đựợc  bảo tồn vô cùng  nghiêm ngặt trong trạng thái nguyên thủy vốn có .

Du lịch luôn là ngành kinh tế quan trọng cho bất cứ một quốc gia nào có tài nguyên du lịch phong phú. Trong rất nhiều sản phẩm du lịch, và trong khoảng gần ba mươi, bốn mươi năm trở lại đây, trên thế giới đã hình thành và phát triển mạnh mẽ hình thức Du lịch nông nghiệp. Hình thức du lịch này đã chứng minh được sự đóng góp to lớn không những về mặt kinh tế mà còn về các mặt xã hội, bảo vệ môi trường gốc rễ về tự nhiên, văn hóa và lịch sử. Thực chất, đây là một hình thức phát triển mối giao hòa về mặt tự nhiên, văn hóa và con người giữa các vùng đô thị và nông thôn thông qua việc đến ở hoặc tham quan có mục đích nhằm hưởng thụ các sản vật địa phương tại từng nông hộ gia đình hoặc trang trại. Bên cạnh đó còn được thưởng ngoạn các danh lam thắng cảnh và tham gia các họat động văn hóa đồng quê. Do tầm quan trọng về mặt xã hội và kinh tế nên họat động du lịch nông nghiệp bắt đầu từ châu Âu đã được mở rộng khắp trên toàn thế giới với sự hỗ trợ tích cực từ chính phủ về chính sách vĩ mô như quy họach, tài chính, luật pháp, thưong mại, quảng cáo, ..v. v... Du lịch nông nghiệp còn đựợc gọi du lịch xanh ở Nhật Bản vì các sản phẩm dùng cho du khách bắt buộc phải đựợc sản xuất bằng phương pháp hữu cơ mang tính thiên nhiên bản địa.

Yếu tố quan trọng hàng đầu của một sản phẩm du lịch là sức hấp dẫn khách du lịch. Đối với du lịch nông nghiệp, lịch sử và văn hóa hình thành sản vật giữ một vai trò chính yếu. Để tạo ra các sản phẩm hàng hóa nên mỗi sản vật đều có lịch sử về nguồn gốc và lịch sử văn hóa canh tác, nuôi trồng, sơ chế, chế biến và quá trình thương mại hóa sản phẩm. Nói cách khác, các sản vật mang tính văn hóa địa phương đã được các cộng đồng dân cư nông nghiệp của các làng quê sản sinh ra theo dòng lịch sử tồn tại của mình. Đó chính là nguồn tài nguyên vô tận để tạo ra các sản phẩm du lịch rất hấp dẫn cho du khách nếu biết tổ chức và khai thác vì ngoài yếu tố thiên nhiên còn là sản phẩm của trí tuệ và kinh nghiệm. Thêm vào đó, du lịch nông nghiệp còn gọi là du lịch du khảo đồng quê khác với các hình thức du lịch khác là một hình thức du lịch có không gian mở và sản phẩm mở, vì không cảm thấy bị nhốt vào một không gian nhất định. Du khách có sự tự do lựa chọn sản phẩm du lịch cho mình hơn. Du lịch đồng quê không những được ngắm phong cảnh mà còn được thưởng thức và mua các đặc sản tại nơi sản xuất. Và hơn tất cả, du khách có cơ hội được giao lưu trò chuyện và thu nhận những kiến thức về cuộc sống đồng quê của những người dân lao động cần cù, mộc mạc, chân chất để có được cảm giác về quê như những ngày thơ bé khi đựợc ở trong nhà của các nông hộ hoặc các trang trại (homestay), được tham gia sản xuất cùng và thưởng thức các món ăn tươi lành trong ngày để đạt đựợc mục đích nghỉ ngơi thực sự vui vẻ.

Là một vùng đất giàu có về tài nguyên du lịch nông nghiệp với các làng xóm thôn quê nằm trải rộng xung quanh chân núi Tổ Ba Vì, thiên nhiên tươi đẹp, diện tích rộng rãi, con người nồng hậu, nơi đây có điều kiện về mọi mặt để sản xuất ra được các sản vật nông nghiệp đa dạng gốc thiên nhiên. Ba Vì thật sự hứa hẹn một tiềm năng lớn về sự phát triển một sản phẩm du lịch mới vô cùng hấp dẫn các thành phần du khách trong và ngoài nước là du lịch nông nghiệp. Đó mới thật là con đường du lịch xanh đích thực vì trên đó song hành không những lợi ích của du khách mà còn là lợi ích của công đồng dân cư tại chỗ - những chủ nhân thực sự đã giữ gìn, phát triển văn hóa lịch sử làng quê truyền thống mang đậm bản săc dân tộc Việt Nam qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước.  

 

Hà nội, ngày 14/09/2010

 Tiến sỹ Ngô Kiều Oanh

 

 

 

Các tin khác
 
SẢN PHẨM TIÊU BIỂU

***Tin mới nhập***
TÌM KIẾM THÔNG TIN
 
 
Viện khoa học và công nghệ Việt Nam Hội thông tin khoa học kỹ thuật Hà Nội
Chịu trách nhiệm nội dung: TS Ngô Kiều Oanh
Chương trình thông tin quy hoạch vùng và tài nguyên môi trường
Số điện thoại (04)37562971 (04)38225398 - Email:
sanvatbavi@gmail.com
Trang Web hoạt động từ ngày 20/10/2008-Đơn vị tài trợ Công ty ATC Việt Nam